ÖZET : Emekli olanların, memurluğa yeniden atanmaları durumunda kazanılmış hak aylık derecelerinden aşağı derecelere atanmış olsalar da, yeni hizmetleri emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.
İstemin Özeti: Sağlık memuru olarak çalışmakta iken 4 üncü derece 4 üncü kademesinden emekliye ayrılan, fakat yine sağlık memuru olarak görev yapıp 1981 yılında ikinci kez emekliye ayrılan davacının, tüm hizmetleri değerlendirilerek 3 üncü derecenin 7 nci kademesi olarak saptanan emeklilik intibakının, ikinci kez emekliye ayrılışında 5 nci dereecenin 9 uncu kademesinde olması nedeniyle ilk emekliliğinden sonra çalışmış olduğu sürenin emeklilik müktesebine eklenemeyeceği ileri sürülerek, ilk emekliye ayrılışındaki intibakı ve 2182 sayılı Yasayla verilen 1 derece dikkate alınmak suretiyle 3 üncü derecenin 4 üncü kademesine indirilmesi ve belirlenen bu emeklilik intibakına göre fazla ödenmiş olan tutarın geri alınması yolunda T.C. Emekli Sandığı Yönetim Kurulunca alınan 16.11.1983 tarih, 62327 sayılı kararın, bu kararın düzeltilmesi isteminin reddine ilişkin T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün 18.11.1983 tarih, ÖDE: ... sayılı işleminin iptali ve kendisinden tahsil edilen tutarın iadesi istemiyle açtığı dava, Ankara 2 Nolu İdare Mahkemesince, dava konusu işlemlerde 5434 sayılı Yasanın 545 sayılı Yasayla değişik 100 üncü maddesine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Davacı, Ankara 2 Nolu İdare Mahkemesinin 3.12.1985 tarih, E: 1984/143, K: 1985/818 sayılı anılan kararının; dava konusu edilen işlemlerin mevzuata aykırı olup iptali gerektiği iddiasıyla temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.
Savunmanın Özeti: Yerinde olmadığı ileri sürülen temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi: M.Ü.
Danıştay Savcısı G.D.`nin Düşüncesi: Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49 ncu maddesinin 1. fıkrasında belirtilen nedenlerden hiçbirisine uymayıp İdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında, anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir.
Açıklanan, nedenlerle temyiz isteminin reddiyle İdare Mahkemesi kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
Türk Milleti Adına Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince işin gereği düşünüldü: Sağlık memuru olarak çalışırken 7.9.1976 tarihinde emekliye ayrılan, kendisine 4 üncü derecenin 4 üncü kademesi üzerinde emekli aylığı bağlanan davacı 6.11.1978 tarihinde aynı kurumda yeniden sağlık memuru olarak çalışmaya başlamıştır. Aynı göreve 9 uncu derecenin 9 uncu kademesiyle atanan, daha sonra 5 nci derecenin 9 uncu kademesine getirilen, bu arada 2182 sayılı Yasayla verilen ( 1 ) dereceyle emeklilik müktesebi 3 ncü dereceye yükselen davacı, 13.4.1981 tarihinde ikinci kez emekliye ayrılmıştır. T.C. Emekli Sandığınca, tüm hizmetleri değerlendirilerek emeklilik intibakı 3 üncü derecenin 7 nci kademesi olarak saptanmak suretiyle davacıya emeklilik tahsisi yapılmıştır. Fakat daha sonra T.C. Emekli Sandığı, göreve dönüşünde kazanılmış hak aylık derecesinden üç aşağı dereceli kadroya atanmayıp, 9 uncu dereceli bir kadroya atanması, ikinci kez emekliye ayrılışında 5 nci derecenin 9 uncu kademesinde olması nedeniyle davacının ilk emekliliğinden sonra çalışmış olduğu sürenin emeklilik yönünden eski derecesinde değerlendirilmeyeceğini ileri sürerek, davacının emeklilik intibakını, 5434 sayılı Yasanın 100 üncü maddesinde yer alan, ikinci kez emekliye ayrılanlara ilk emekli aylıklarından daha düşük aylık bağlanmayacağı kuralını uygulayıp, ilk emekliye ayrılışındaki intibakını ve 2182 sayılı Yasayla verilen 1 dereceyi dikkate almak suretiyle 3 üncü derecenin 4 üncü kademesine indirmiş; belirlenen bu intibaka göre fazla ödenmiş tutarın geri alınmasına karar verilmiştir. T.C. Emekli Sandığı Yönetim Kurulunun 16.11.1983 tarih, 62327 sayılı kararıyla tesis edilen bu işlemin ve bu işlemin düzeltilmesi isteminin reddine ilişkin T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün 18.11.1983 tarih, ÖDE: ... sayılı işleminin iptali istemiyle açtığı dava Ankara 2 Nolu İdare Mahkemesince reddedilen davacı, Ankara 2 Nolu İdare Mahkemesinin 3.12.1985 tarih E: 1984/143, K: 1985/818 sayılı davanın reddine ilişkin kararının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.
657 sayılı Yasanın 93 üncü maddesinde, T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli olanların ( 5434 sayılı Yasanın 104 üncü maddesine göre emeklilikle ilgili görevlere yeniden atanamayacaklar hariç ) memurluğa yeniden atanmalarına olanak tanınmış; 92 nci madde hükmüne yollamada bulunularak, belirtilen şekilde memuriyete yeniden dönenlerin, kazanılmış hak aylık derecelerine göre atanmaları öngörülmüştür.
5434 sayılı Yasanın, 545 sayılı Yasayla değişik 100 üncü maddesinde ise, "Emekli, adi malüllük ve vazife malüllüğü aylığı almakta iken ( Erler ve emeklilik hakkı şarta bağlı olanlar hariç ) emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye tayin edilenlerin tekrar emekliye ayrılmalarını istemeleri veya emekliye sevk edilmeleri halinde kendilerine veya ölümlerinde dul ve yetimlerine eski ve yeni hizmetlerinin toplamı üzerinden ve bu kanun hükümleri dairesinde aylık bağlanır. Ancak bu gibilere yeniden bağlanacak aylıklar eski aylıklardan az olamaz" hükmüne yer verilmiştir.
Yazılı metninden anlaşılacağı üzere, 5434 sayılı Yasanın anılan 100 üncü maddesi hükmüyle emekliye ayrıldıktan sonra yeniden memuriyete atananların, emeklilik müktesepleri korunduğu gibi, aynı zamanda, yeni hizmetlerinin eski hizmetleriyle birleştirilmesi, bu şekilde yeni hizmetlerinin emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilmesi öngörülmüştür. Anılan yasa hükmünde herhangi bir sınırlandırma getirilmemiş olması, ilgili mevzuatta aksine bir hüküm bulunmaması karşısında, 657 sayılı Yasanın 93 üncü maddesinin yollamada bulunduğu 92 nci maddesinde yer alan genel kurala rağmen kazanılmış hak aylık derecesinden daha aşağı dereceli bir kadroya atanmak suretiyle memuriyete dönenlerin de, yeni hizmetlerinin emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilmesi suretiyle emeklilik intibaklarının yapılması gerekmektedir.
Davalı idarece ileri sürülenin aksine, 657 sayılı Yasanın, memurların bir kurumdan diğerine nakilleri konusunu düzenleyen 74 üncü maddesiyle, memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi konusunu düzenleyen 76 ncı maddesinde memuriyetlerini sürdürmekte iken kazanılmış hak aylık derecelerinden aşağı derecelere atananların emeklilik mükteseplerinin belirlenmesine ilişkin hükümlerin, ikinci kez emeklilik nedeniyle 5434 sayılı Yasanın 100 üncü maddesi hükmüne göre yapılacak emeklilik tahsisinde uygulanması mümkün bulunmamaktadır.
Sağlık memuru olarak çalışmakta iken 4 üncü derece 4 üncü kademesi üzerinden emekliye ayrılan, daha sonra tekrar aynı göreve atanıp çalıştıktan sonra ikinci kez emekli olan ve bu arada emeklilik müktesebi 2182 sayılı Yasayla 3 üncü dereceye yükselen davacının emeklilik intibakının da, yeni hizmetleri, emeklilik yönünden eski derecesinde değerlendirilmesi suretiyle saptanması gerekir. Belirtilen esasa göre davacının emeklilik intibakının 3 üncü derecenin 7 nci kademesi olarak saptanması gerektiği dosyanın incelenmesinden anlaşılmakta olup; davalı idarenin, davacının emeklilik intibakının 3 üncü derecesinin 4 üncü kdemesine indirilmesi ve belirlenen bu intibaka göre fazla ödenen tutarın geri alınması yolunda tesis ettiği dava konusu işlemlerde mevzuata uyarlık görülmemektedir.
Mevzuata aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptali ve davacıdan tahsil edilen meblağların iadesi gerekirken, davacı tarafından açılan davanın reddi yolunda Ankara 2 Nolu İdare Mahkemesince verilen temyiz konusu kararda da hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davacının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49 uncu maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne Ankara 2 Nolu İdare Mahkemesinin 3.12.1985 tarih, E: 1984/143, K: 1985/818 sayılı kararının BOZULMASINA, aynı yasanın aynı maddesine göre işin esasına inilerek, mevzuata aykırı bulunan dava konusu işlemlerin İPTALİNE, 9.6.1988 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.